Het huis van Georgette
"Brouwerij Dewaele"
Een leven tussen de boerderij, de oorlog en de brouwerij.
‘Ge moet trachten overeen te komen, hé. Da’s het stomste dat ge kunt hebben: een oorlog.’’
Het project Brouwerij Dewaele begon als een project om herinneringen aan een landgoed te vertellen. Iemand die me kende via mijn urbex-expedities en mijn fascinatie voor verlaten plekken, gaf me de contactgegevens van een vriend wiens familie bezig was met de verkoop van hun landgoed ergens in het noorden, vlakbij de kust, op het platteland van West-Vlaanderen. Zoals Emiel Spriet (de jongste zoon van toen zes kinderen) me vertelde toen we elkaar voor het eerst ontmoetten: "We verkopen het huis van onze moeder." Georgette Marie De Leye, 95 jaar oud, was te oud om zelf voor het grote landgoed te zorgen. Ze was al een paar maanden in het verzorgingstehuis in Gistel gaan wonen, terwijl de kinderen nog steeds op zoek waren naar de juiste koper voor hun huis. Het huis van Georgette was overigens geen gewoon "onroerend erfgoed", aangezien het (en is nog steeds) deel uitmaakt van het gemeenschappelijk erfgoed van België. De brouwerij "Brouwerij Dewaele", die al op de oorspronkelijke kadasterkaart van 1835 stond vermeld, bleef actief tijdens de Tweede Wereldoorlog en sloot pas in 1960 haar deuren. Destijds gevestigd in Westkerke, kochten Georgette en haar man Maurice Spriet het pand in december 1968 van Dewaeles kleindochter Marie Louise Dewaele. Georgette en Maurice hadden kort daarvoor hun boerderij verloren door de industrialisatie die de regio doormaakte na de economische bloei van na de oorlog. Dat pand was hun nieuwe project. Het nieuwe thuis voor hun grote gezin.
En dan nu het jaar 2024... en zo luidt het verhaal dat Huis Spriet-De Leye, voorheen bekend als Brouwerij Dewaele, een pand dat herinneringen bewaart aan ondernemerschap en zaken, aan liefde en gelach, aan tegenslagen en groei, aan verlies en successen, door de hoge renovatie- en onderhoudskosten eindelijk - of zal ik het nogmaals zeggen - op zoek was naar een nieuwe eigenaar.
"Maar het huis stond er nog, met zijn hoge toren, zijn schouwen, zijn marmeren trappen, zijn vloeren en die schone deur in smeedwerk. Als het schoon weer was en er niet veel wind stond, zette ik die deur open."
Maar wat ik toen nog niet wist, was dat ik begon aan een reis door het leven van een vrouw voor wie ik een diepe genegenheid en bewondering zou gaan voelen. Een vrouw uit een andere generatie: een generatie die werd geboren in het decennium na de Eerste Wereldoorlog (1914–1918), die opgroeide door de Grote Depressie heen en als kinderen en tieners geconfronteerd zou worden met de nazibezetting van haar eigen land, te midden van de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog.
Georgettes generatie staat bekend als de ‘Stille Generatie’ of de ‘Bouwersgeneratie’. De materiële verwoesting en de strenge rantsoenering van voedsel en grondstoffen die deze mensen tijdens hun vormende jaren meemaakten, maakten hen bijzonder veerkrachtig, gedisciplineerd en gemeenschapsgericht. Zij wisten wat werkelijk hard werken, opoffering en nederigheid betekenden en wijdden hun leven aan de wederopbouw van wat verloren was gegaan.
Deze vrouw raakte mijn hart vanaf het allereerste moment dat ik haar ontmoette. Haar eenvoud en de goedheid die ik in haar ogen zag, vertelden mij verhalen over verlies en vermoeidheid. Tegelijkertijd herinnerden ze mij aan alles wat ik het meest waardeer in een mens: het vermogen om trauma en moeilijkheden om te vormen tot toewijding, discipline, persoonlijke integriteit en zachte wijsheid.
Ik wist dat Georgette door de decennia heen de wijsheid had verworven om te herkennen wat werkelijk telt. Familie. Thuis. Veiligheid.
"Ik ben Georgette Marie De Leye — De Leye, met twee hoofdletters geschreven. Ik ben geboren in Ettelgem, de negenentwintigste van de zesde maand van 1929. Twee keer 29. Ettelgem, dat was een klein parochietje, een landelijk parochietje."
In de zomer van 2024 kreeg ik toegang tot het huis, vlak voordat de verkoopakte werd ondertekend. Met mijn camera en statief dwaalde ik door de kamers, betoverd door hun schoonheid. Meubels uit de jaren vijftig tot zeventig rustten op marmeren, houten of betegelde vloeren uit het midden tot het einde van de negentiende eeuw, onder plafonds die ooit onberispelijk moeten zijn geweest en waarvan de fresco’s met buitengewone zorg waren uitgevoerd.
Elk deel van het huis had een heel eigen kleurenpalet, alsof iedere kamer bedoeld was om een specifieke emotie op te roepen bij wie er wat langer verbleef.
Voorwerpen van uiteenlopende herkomst en kostbare meubelstukken, variërend van rococo tot art deco, gaven iets prijs over het leven van de families die er hadden gewoond voordat Georgette en haar overleden echtgenoot het huis in de jaren vijftig kochten.
Linksboven: Georgettes peinzende blik, vastgelegd op video tijdens ons eerste interview. Videocredit: Aubane Filée
Rechtsboven: Emiel poseert voor mij tijdens mijn eerste bezoek aan het landgoed. Hij is nooit zonder zijn trouwe metgezel Irma.
Links en hieronder: de eetkamer aan de voorzijde van het huis. Het plafond was versierd met een verfijnde, frescoachtige schildering van drie afbeeldingen van Cupido, de god van liefde, passie en verlangen.
Hoe meer ik die kamers door mijn lens vastlegde, hoe sterker ik me verbonden voelde met Georgette en haar familie.
Hoe voelde Georgette zich bij deze ingrijpende verandering, bij de verkoop van het werk en de inspanningen van een heel leven? En hoe zouden haar kinderen en kleinkinderen dit deel van hun familiegeschiedenis in hun herinnering levend houden? Ik voelde me vereerd dat mij zo’n bijzondere taak was toevertrouwd. Ik besefte dat de foto’s alleen te stil, te onbeweeglijk zouden zijn om alle verhalen over te brengen die verborgen lagen achter ieder detail waarop mijn blik was gevallen. Daarom vroeg ik Emiel, haar jongste zoon en mijn rechtstreekse contactpersoon voor dit project, of hij bij Georgette wilde polsen of zij bereid was zich door mij te laten interviewen. Georgette ging akkoord.
Wat volgt zijn fragmenten uit de volledige reportage en het interview. Het zijn de herinneringen, gedachten en gevoelens die werden gedeeld tijdens een intieme vertelling van twee uur tussen een nieuwsgierige Italiaanse fotografe en Georgette De Leye — de dochter, de echtgenote, de moeder en de grootmoeder. Met dit digitale erfstuk wil ik iets teruggeven voor het vertrouwen dat Georgette en haar kinderen mij schonken door hun familieverhaal met mij te delen.
En om U een glimp te geven van wat op een dag UW EIGEN digitale familie-erfstuk zou kunnen worden.
"Het was een groot huis voor een groot gezin. Er was een slaapkamer voor de meisjes en een slaapkamer voor de jongens. Daarachter sliepen nog jongens en daarachter was mijn slaapkamer. Ze zijn eens komen kijken of alles wel in orde was. De bedden waren nog niet gemaakt en dat kwam dan op school uit. Maar ja, ge moest eerst het land doen, dan eten maken, de kinderen verzorgen. Daar was veel werk aan.
Ik had te veel werk. De kinderen zijn soms naar de kolonie aan zee geweest omdat ik het allemaal niet gedaan kreeg. Ik betaalde toen lidgeld aan die katholieke Gezinsbond, met het gedacht: ze gaan de kinderen die geen vader hebben misschien eens uitnodigen om met de andere kinderen te spelen. Maar ze hebben dat nooit gedaan. Nooit. En daarom ben ik gestopt met betalen. "
Er waren nog flessen van vroeger, flessen waar de naam van de brouwerij en Klemskerke of Westkerke in gebrand stond. Dat hebt ge nu niet meer. Ze pakken alles weg tegenwoordig. Maar het huis stond er nog, met zijn hoge toren, zijn schouwen, zijn marmeren trappen, zijn vloeren en die schone deur in smeedwerk. Als het schoon weer was en er niet veel wind stond, zette ik die deur open.
"Op die foto stond een klein jongetje. Mijn jongetje. Hij is gestorven toen hij tien jaar was. Ik had hem zo nodig voor het werk op de boerderij, en hij was nog zo jong. Mijn vent verzorgde zijn melkkoeien niet goed. Ik gaf mijn jongens veel melk in plaats van koffie; ik ben niet voor de koffie. Maar die melk was niet altijd goed. Dat moest allemaal proper gekuist worden, op tijd en stond.
Ik had toen een gezinshelpster om mij te helpen. ‘Zwijg,’ zei ze tegen mijn jongetje, ‘zodat je moeder kan werken,’ terwijl hij daar lag te sterven. Zoiets kan toch niet waar zijn. Verdikke."
